Mavi Derinliklerdeki Hazine: Serçe Limanı ve Tarihi Cam Batığı
Ege ve Akdeniz’in birleştiği noktada, Marmaris’in güneyinde yer alan Serçe Limanı, sadece doğal güzelliğiyle değil, dünya su altı arkeoloji tarihini değiştiren keşfiyle de tanınır. “Mavi Sürgünlerin” rotasındaki bu korunaklı koy, bin yılı aşkın süre boyunca derinliklerinde sakladığı devasa bir cam koleksiyonunu 1970’li yıllarda gün yüzüne çıkarmıştır.
Serçe Limanı’nın Stratejik Önemi
Bozburun Yarımadası’nın uç noktasına yakın bir konumda bulunan Serçe Limanı, antik çağlardan bu yana denizciler için hayati bir sığınak olmuştur. Sert rüzgarlardan korunan yapısı, fırtınaya yakalanan gemilerin bu doğal limana sığınmasını sağlamıştır. Ancak her gemi bu sığınışta başarılı olamamış, bazıları limanın girişindeki kayalıklara çarparak derinliklere gömülmüştür.
Serçe Limanı Cam Batığı Nedir?
1977-1979 yılları arasında, Prof. Dr. George Bass başkanlığındaki su altı arkeologları tarafından kazılan bu batık, MS 1025 yılına tarihlendirilmektedir. Orta Çağ’a ait olan bu gemi, Fatımi dönemi İslam dünyası ile Bizans arasındaki ticari ilişkileri aydınlatan en önemli kanıttır.
Batığın Öne Çıkan Özellikleri:
Devasa Cam Koleksiyonu: Gemiden yaklaşık 3 ton ağırlığında cam külçe ve kırık cam (cullet) ile 10 binden fazla parça cam eşya çıkarılmıştır. Bu, dünyada şimdiye kadar bulunan en büyük antik cam koleksiyonudur.
Geminin Rotası: Geminin Suriye kıyılarından (muhtemelen Sur veya Beyrut) yüklendiği ve o dönem Bizans’ın başkenti olan Konstantinopolis’e (İstanbul) gitmekte olduğu tahmin edilmektedir.
Kültürel Köprü: Gemide hem İslam dünyasına ait ağırlıklar ve mühürler hem de Bizans paraları bulunmuştur. Bu durum, geminin çok uluslu bir ticaret ağının parçası olduğunu göstermektedir.
Keşfedilen Diğer Hazineler
Sadece camlar değil, geminin içindeki günlük yaşam nesneleri de arkeologlar için birer hazinedir:
Mutfak Eşyaları: Gemide çalışan gemicilerin yemek yediği tabaklar, testiler ve pişirme kapları.
Silahlar: Korsan saldırılarına karşı korunmak için kullanılan kılıçlar ve mızrak uçları.
Çıpalar: Geminin demirleme sistemini gösteren çok sayıda demir çıpa.
Bugün Nerede Sergileniyor?
Serçe Limanı batığından çıkarılan bu paha biçilemez eserler, bugün Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi içerisinde kendisi için ayrılan özel bir salonda sergilenmektedir. Geminin gövdesi (ahşap kısımları) özel kimyasallarla korunarak yeniden ayağa kaldırılmış ve orijinal cam örnekleriyle birlikte ziyaretçilerin beğenisine sunulmuştur.
Neden Önemli?
Bu batık, Orta Çağ Akdeniz’indeki gemi yapım tekniklerini, ticaret yollarını ve cam sanatının ulaştığı muazzam seviyeyi anlamamızı sağlayan bir “zaman kapsülü” niteliğindedir.
Sonuç
Serçe Limanı, sadece turistik bir koy değil; insanlık tarihinin en zarif sanatlarından biri olan camın, bin yıl önceki yolculuğuna tanıklık eden bir hafıza merkezidir. Bugün Bodrum’daki sergiyi gezen her ziyaretçi, aslında bin yıl önce fırtınaya yenik düşen bir ticaret gemisinin hikayesini okumaktadır.
Yazar: Behcet Kutlu
15.11.2025